Bijelo Polje se nalazi u sjeveroistočnom dijelu Crne Gore, na magistralnom putu koji vodi od primorja do Beograda, a predstavlja i jednu od stanica pruge Beograd-Bar.  Za vrijeme turske vladavine bio je jedan od trgovačkih centara tog područja i zvalo se  Akovo, a krajem 15.v. pominje se kao Nikoljpazar. Današnje ime je  dobio po cvjetovima bijele rade kojima je u proljeće bilo prekriveno polje u kojem se grad nalazio. Grad i polje presijecaju rijeke Lim i Lješnica, a u neposrednoj blizini grada nalaze se kisjele vode, odnosno, mineralni izvori.   Arheološka istraživanja u okviru kojih su pronađeni neki veoma stari predmeti, pokazuju da je na prostoru današnjeg grada naselje postojao još u neolitu. Od sakralnih građevina sačuvano je nekoliko crkava i manastira. Među njima je najznačajnija crkva sv. Petra  koju je izgradio humski knez Miroslav i u kojoj je pisano Miroslavljevo jevanđelje, ćirilični rukopis na pergamentu, raskošno ukrašen inicijalima i minijaturama.  Od sakralnih objekata potpuno je sačuvana crkva sv. Nikole iz 16 vijeka i u njoj se čuva  žrtvenik sa natpisom od čvrstog bijelog kamena podignut rimskom božanstvu Herkulu. Grad je okružen prelijepom prirodom, pašnjacima, šumama koje su prošarane izvorima, a od priprodnih ljepota izdvaja se Đalovića klisura.

Predio Durmitora,  poznat po ljepoti i netaknutoj prirodi, proglašen je nacionalnim parkom 1952.godine, a zajedno sa rijekom Tarom, pod zaštirom je UNESCO-a.  Nalazi se na sjeverozapadu Crne Gore, masiv Durmitora dug je 55 km,  a nacionalni park , pored planinskog masiva, obuhvata  kanjone Tare, Sušice i jedan dio kanjona Komarnice.  Najviši planinski vrh je Bobotov kuk koji je visok  2523m, a odmah ispod njega su Bezimeni vrh visine 2487m i Šljeme (2455m). Brojnost planinskih vrhova različitoh oblika i pristupačnosti privlači veliki broj planinara.  Impozantni planinski vrhovi ( gotovo 50 ih je visoko više od 2000 metara) izdižu se iznad travnate visoravni koja je „okićena“ brojnim prelijepim jezerima.  Jezera na durmitorskoj visoravni pozanat su i kao „gorske oči“, a ima ih 18, a razlikuju se po veličini, obliku, količini vode i dr. Ova lednička jezera nalaze se na visoravni od 1500m nadmorske visine i daju posebnu draž ovom predjelu. Najveće i najpoznatije je Crno jezero u čijoj se blistavoj vodi reflektuje vrh Međeda, a nalazi se 2 km od Žabljaka, poznatog ski-centra. Brojne su biljne i životinjske vrste, a neke od njih su i zaštićene.  Ima veoma složen eko sistem, šume čine četvrtinu nacionalnog parka, a dominarju hrast, bukva, bor, jela… Od životinja na ovom području mogu se vidjeti vjeverice, vukovi, medvjedi, lisice, divokoze, soko, orao,  jastreb i mnoge druge.

Durmitor je atraktivan i zimi i ljeti. Zimi ga posjećuju ljubitelji skijanja i planinarenja, a ljeti oni koji žele da uživaju u planinskom vazduhu, prelijepim bojama pašnjaka i šuma,  šetnjama pored jezera i šumskim stazama.

Ovaj kompleks oivčen je rijekom Cijevnom , granicom sa Albanijom, Zetskom ravnicom, Moračom i Malom rijekom, Verušom, a ovo podru;je poynato ej po prelijepim jezerima Bukumirskom (koje se nalazi tačno ispoad Pasjaka) i Rikavačkom (ispod katuna Širokar).  Na ovom području sudarajau se i miješaju topla mediteranska klima sa hladnijom, planinskom. Zahvaljujući kombinaciji uticaja glacijalnih i kraških procesa prisutni su razni geološki oblici, rupe u krečnjaku, duboke jaruge, kamenite ploče, klanci i sl. Padine ovih planina obrasle su žbunjem, četinarskim i listopadnim šumama, brojni su i katuni pa su pogodne za ispašu.

Budva i njena okolina, tačnije, Budvanska rivijera, smatra se centrom crnogorskog turizma. Nalazi se na obalama Jadranskog mora, obuhvata 25 kilometara razuđene obale i oko 17 atraktivnih, pješčanih plaža zbog čega predstavlja jednu od najposjećenijih turističkih detinacija u ljetnjem periodu. Budva je jedan od najstarijih primorskih gradova, stara je oko 2.500 godina i ima bogatu i zanimljivu istoriju. Zidine koje okružuju Stari grad su iz 15 v. Stari grad je, kao i ostali primorski gradovi,  bio teško oštećen u razornom zemljotresu 1979. godine, ali je potpuno obnovljen i za taj posao je bilo potrebno osam godina. Smatra se da je utvrđeni grad na ovom prostoru postojao još u doba antike i da je prvobitno bio ostrvo koje se kasnije spojilo sa obalom. Stari Grad pominje se još u srednjem vijeku, a većina arhitekture Starog Grada je venecijanskog porijekla i rimskog stila. Stari Grad  predstavlja riznicu kulturne baštine, ispresjecan je uskim ulicama i trgovima, a u okviru njega nalaze se mnogi kulutni spomenici, crkve i katedrale kao što su: crkva sv. Ivana, crkva sv. Trojice sagrađena 1804. godine i gdje je i grob istaknutog književnika Stjepana Mitrova Ljubiše, Bogorodi;ina crkva (Santa Marija in Punta) koja datira iz 840. godine i crkva sv. Save. U Starom gradu smještena je i gradska tvrđava Citadela, iz V – VI v.p.n.e., danas ljetnja pozornica čuvenog Grada teatra.

Grad Budva pominje se prvi put u 5 v. p. n.e. Više puta je mijenjala gospodara, a najduže su se na području grada zadržali Mlečani i Austrijanci koji su napustili grad 1918. godine. Bila je jedan od grčkih centara na Jadranskom moru gdje su u to vrijeme živjeli Iliri. Nakon ilirsko-rimskih ratova, Budva potpada pod vlast Rima. Konventi ili opida bila su naselja koloniziranih rimskih građana, doseljenih u Ilirik , odnosno kasniju provinciju Dalmaciju. Među takvim naseljima se pominje i Butua-Butuanum (Budva).  Poslije pada Mletačke republike, Budva ulazi u sastav Austrougarske. Slom vizantijske vlasti desio se dolaskom srpske dinastije Nemanjić na prostore tadašnjeg crnogorskog primorja (1184-1186). Budva i njena okolina su ponovo okupirane, 1941 g. ovoga puta od strane Italije. Oslobođenje od nacističke vlasti Budva je dočekala 1944. godine. Po predanju, Budva je dobila ime po volovima, (BOUS-na grckom VO), koji su supruznike Kadma i Harmoniju, nekada vladare Tebe, doveli u Budvu. Prema drugim izvorima, u Budvi je Harmonija Kadmu rodila sina Ilirija. Ipak, zbog nekog ubistva koje je Kadmo počinio u mladosti, stiže ga kazna bogova, te su supružnici, po legendi, pretvoreni u zmije.

Klima u Budvi je tipično mediteranska, to podrazumijeva blage zime i topla, uglavnom suva ljeta.Budva ima 2.300 sunčanih sati godišnje. Sezona kupanja počinje 10. maja, a traje do 8. novembra. na U njenoj okolini su brojne plaže, 2.km od nje je plaža Jaz, na 200 metara od Starog grada su plaže: Mogren I i II,a  tik uz budvanske zidine – Ricardova glava. Duž obale u Budvi je Slovenska plaža,a na središnjem dijelu Budvanske rivijere je Bečićka. Na 6 kilometara od Budve je plaža Kamenovo, 300 m. dalje je plaža Pržno, a zatim Kraljičina plaža i Miločer. Na 9 km. od Budve nalazi se Sveti Stefan, nudisticka plaža Crvena glavica, a na 10 kilometru puta Budva – Petrovac je plaža Drobni pijesak. Na drugom kraju opštine Budva je Petrovac, u kojem se nalazi gradska plaza, 500 metara od Petrovca je plaža Lučice,a na 2 kilometra i plaža Buljarica. Mnoge imaju plavu zastavicu i opremljene su svim potrebnim rekvizitima.

Preko puta Budve, udaljeno 1 km  od grada, nalazi se ostrvo sv. Nikola, poznato još i pod nazivom “Havaji” do kojeg se može doći jednim od bronih brodića koji se nalaze na budvanskim plažama. Prema nekim izvorima, ostrvo je nekada sa gradom , bilo povezano pješčanim sprudom. Površina ostrva je 2700 m² sastoji se od tri pjeskovite plaže ukupne dužine 840 m i obraslo je raznovrsnim mediteranskim rastinjem. Obale ostrva se strmo spuštaju u more, na kojima se nalazi nekoliko uvala koje su idealne za romantične posjetioce. Danas je ostrvo jednim dijelom privatizovano, tamo se nalazi novi restoran, dvije moderno sređene plaže, planira se i izgradnja marine. Mnogi Budvu biraju zbog dobrog provoda, dnevnih i noćnih žurki, gostovanja pozantih DJ-ejeva I sl. Glasna muzika i opustena atmosfera odlikuje kafice i mini barove, ali i otkrivene terase širom budvanskog setalista. Od manifestacija najpoznatija je „Pjesma Mediterana” .

Komovi se nalaze u istočnom dijelu Crne Gore između rijeka Lima, Tare i Drčka. Krečnjačkog su sastava i predstavljaju granicu sa Prokletijama. Osim Prokletijama okruženi su Bjelasicom i Planinicom.U početku je to samo bio Kom, ali 1878. godine plemenskom podjelom pašnjaka podijeljen je na Kučki, Ljevoriječki i Vasojevićki Kom. Baš tako se i zovu njegova tri vrha. Između Vasojevićkog i Kučkog nalazi se udolina Međukomlje nastala kao posljedica lednika. Komovi se smatraju jednom od najljepših planina u Crnoj Gori i šire. Veliki su izazov za planinare, avanturiste i ljubitelje prirode. Sa njegovih vrhova (Vasojevicki 2460mnm, Kučki 2487mnm, Ljevoriječki 2468 mnm) vidi se gotovo cijela Crna Gora. Baš zbog toga usponi na ove vrhove prestavljaju veliku atrakciju, kao i kružna tura oko Komova (18km). Mnogobrojni katuni nalaze se na okolnim visoravnima Štavna, Ljuban, Rogam, Turjak i Carine.

Nekada su vrhovi Komova bili šiljati, ali su erozijom zaobljeni, a od erozivnog materijala stvoreni su sipari koji ih okružuju. Iako su sami vrhovi ogoljeni Komovi važe za planinu sa veoma bogatim biljnim svijetom. Otkriveno je čak više endema (Pančićev odoljen, Kemerov žuti mak, Valerijana bertiscea, Androsace mathildae…). Na obroncima Komova izvire Opasanica koja sa Verušom formira Taru. Komovi su bogati i šumama (bor, jela, smrča, hrast, bukva, javor, jasen, omorika, molika) i divljači (vuk, međed, divlja svinja,divokoza srna), te osim planinara i lovci su česti posjetioci. Visoravan Štavna predstavlja bazu i za jedne i za druge, tu su izgrađene planinarske kolibe i sa tog mjesta počinju sve akcije. Postoje prijedlozi da Komovi dobiju status Nacionalnog parka jer po ljepoti, posebnosti i sadržaju svakako to zaslužuju.

Legenda:

Legendi o Komovima ima više, a najčešći akteri su Vile sa Komova, pa tako i u ovoj. Jednom su se divokoze našle zarobljene među stijenama na Kučkom Komu. Za to su čuli Kuči i uputili se ka njima.Divokoze, međutim,  spasi glas iz Viline pećine koji naredi da se pozovu “Karimani s mora” da krampovima i maljevima rasjeku zidove Koma. Tako su oni razbili stijene i sve divokoze osim tri su pobjegle. ’Neka to bude ljudima tza večeru” presudi opet glas iz pećine.

Tekst:www.photomontenegro.me

Od vrhova ističu se pomenuti Žurimi, Torna ( Babji zub 2277 mnm), Kapa Moračka, Zagradac, Stožac i Maganik sa Međedim vrhom. Moračkim planinama pripadaju i Lola i Tali. Ali to nije sve jer postoji još niz vrhova preko 2000 m i naravno specijalna ponuda, dva glacijalna bisera, Kapetanovo i Manito (aka Brnjičko) jezero. Ono što me posebno oduševilo u kontaktu sa dijelom ovih planinama su pašnjaci, potoci, šarenilo velikog broja vrsta cvijeća i ostalih biljki, a sa druge strane kao kontrast njima ostaci snijega, sipari, surovi kamen i umjetničke kraške skulpture koje je priroda znalački vajala cijelu vječnost. Na planinama se nalazi i veći broj katuna, ali na žalost i divlje gradnje. Osim za trekking pogodne su i za biciklizam, alpinizam, free climbing, a i Kapetanovo jezero je na glasu kada je ribolov u pitanju. Neke informacije su preuzete iz Planinarskog vodiča Danijela Vinceka.
Autor teksta http://www.photomontenegro.me