Archive for January, 2010

Gusinje je  gradsko  naselje u opštini Plav. Nalazi se  ispod Prokletija i Visitora,  na granici sa Albanijom, na sastavu rijeka Vruje i Grnčara, jugozapadnom dijelu plavsko-gusinjskog basena i na oko 900 m nadmorske visine. Najpoznatije je po kraškom vrelu Alipašini izvori koji predstavljaju izvorište rijeke Lim. Izvori su dobili naziv po albanskom vojskovođi Ali-paši Šabanagiću, poznatijem kao Ali-paša Gusinjski. Kada je na Berlinskom kongresu Crnoj Gori priznata državnost pripala joj je i plavogusinjska oblast, ali se narod, na čelu sa Ali – pašom, suprotstavio tome i u bici kod Novšića pobjeđuju vojsku vojvode Marka Miljanova. Iako je službovao u Peći, često je dolazio u Gusinje i izvori su bili njegovo omiljeno mjesto. Čardak koji je kraj njih napravio bio je mjesto gdje su se okupljali i gostili najviđeniji ljudi tog vremena, odmarali i spavali svi putnici koji bi se tu zatekli, a bilo je i mjesto gdje su se mirila bratstva i dogovarale trgovine. Izvori su dio rijeke Grulje (Vrulje) i specifični su zbog velikog broja (25) manjih izvora u podnožju brda Vezirova brada na nadmorskoj visini 925 metara. Minimalni kapacitet mu je 2,5, a maksimalni osam kubika u sekundi. Temperatura vode je gotovo konstantna i kreće se od 5,6 do 6,6 stepeni Celzijusa.  U jednom dijelu svog toka rijeka ponire, praktično se gubi iz vida i pada u veliki pripodni bunar. Na mjestu gdje ponire, blizu Albanske granice, može se vidjeti i vrelo “Oko Skakavica” iz kojeg voda u sa velike visine pada i pravi prelijepu vodenu zavjesu. Voda je kvalitetna i pogodna za piće. Mnogi mještani Gusinja, Plava i okolnih naselja su na privremenom radu u inostranstvu, najviše ih je u USA, ali ne zaboravljaju svoj zavičaj. Svake godine na Ilindan, 2. avgusta mještani ovog kraja organizuju tradiocionalna okupljanja na Ali-pašinim izvorima, kojima po običaju prisustvuje veliki broj iseljenika porijeklom iz ovih krajeva. Iako turistička atrakcija i značajno mjesto za mještane, izvori nijesu pošteđeni uništavanja pa se oko njih često mogu vidjeti otpaci i razno smeće.

 Sveti Đorđe na površini od 2800 m² ima istoimenu crkvu (samostan) koja je okružena zidom i gustom borovom šumom. Prvi arhivski podatak je iz 1166. godine, kada Ivan, opat sv. Jurja, prisustvuje posvećenju nove, druge romaničke crkve sv. Tripuna u Kotoru. Ipak, prema nalazima ornamentike na crkvi, pretpostavlja se da su tu boravili benediktinci još od 9.vijeka. Poslije jakog zemljotresa 1667. g. izgrađena je jednostavna crkva, sa jedinstvenom zbirkom heraldičkih oznaka na grobovima starih peraških porodica. Crkva sv. Đorda je bila gradsko groblje sve do 1866. godine, kada je izgrađeno novo, u Perastu.

Gospa od Škrpjela je drugo, vještačko ostrvo, udaljeno od sv. Đorđa 115 m, a  nastalo je bacanjem  kamenja i potapanjem brodova oko podvodne hridi. Odatle i naziv ostrva jer je skrpjel stari naziv za morski sprud. Prema jednoj legendi, odluku o pravljenu ostrva i crkve na njoj, donio je jedan pomorac koji se nakon brodoloma spasio tako što je doplivao do te hridi i na njoj našao ikonu,a kao pronalazači Gospe pominju se i braća Moršići koji su je pronašli  22. jula, pa su Peraštani 1452. godine odlučili da na tom mestu sagrade pravoslavni hram Bogorodici. Prvobitna crkva je izgrađena sredinom 15. vijeka i bila je skromnih dimenzija jer je graditelji bili ograničeni veličinom hridi na kojoj se nalazila. Tokom vjekova, nasipanjem kamenja i potapanjem starih jedrenjaka, površina ostrva se povećavala pa je bilo mimoguće priširiti objekta. Današnja crkva, rimokatolička, je najvećim dijelom nastala poslije 1667. godine i velikog zemljotresa.  Sastoji se od  jedne kupole rađene u vizantijskom stilu sa okruglim zvonikom (što je karakteristika baroka), kamene terase gdje se nalazi grb peraške opštine (krst koji drže dvije ruke, simbol hrišćanske solidarnosti u odbrani vjere).i jednog trga sa svetionikom.  Preko puta crkve nalazi se mala kamena zgrada sa prostorijom koja se naziva Pomirbena dvorana. Ona vijekovima služi da se u njoj mire zavađene strane, prijatelji, porodice, pravoslavci i katolici, bez razlike. Read the rest of this entry »

Perast je jedno od najljepših i najranije naseljenih mjesta u Boki kotorskoj. Nalazi se u podnožju brda Sveti Ilija, na mjestu gdje se razdvajaju kotorski i risanski zaliv, preko puta  tjesnaca Verige.Iako je danas samo jedan manji grad, ima slavnu pro[lost i bio je dom mnogih poynatih ličnosti, kapetana, slikara, pisaca. Smatra se da je ono prvo naseljeno mjesto u Boki jer brojni arheološki nalazi, kao što su ostaci neolitske kulture, svjedoče o njegovom ranom naseljavanju. Ime je dobio po ilirskom plemenu Pirusta, a svoj konačni urbani arhitektonski izgled dobio  je u toku 17. i 18. vijeka i danas je jedan od najljepših primjera baroknog graditeljstva na Jadranskoj obali. Iako prastaro naselje, Perast se tek sredinom 15.v.  počinje jače ekonomski, politički i kulturno razvijati. U vrijeme kada Boka ulazi u sastav Mletačke republike, a otomanska se sila približava bokeljskom zalivu, Perast postaje granični grad i tada dobija ekonomske i političke privilegije. Read the rest of this entry »